26 lipca w rejonie Czerwińska n. Wisłą (cześć wykładowa w Dworku Marzenie – Przyborowice Górne, część warsztatowa – farma demonstracyjna firmy Boryna w Starych Olszynach) odbyły się warsztaty techniki jagodowej Berry Tech 2026. Jednym z najważniejszych punktów programu był wykład Ángela Ruiza Serny, eksperta z Hiszpanii, z firmy eCoCulture i Szymona Kamińskiego z Bioagris, którzy przedstawili technologie ograniczające skutki stresów abiotycznych w uprawach ogrodniczych. Prelegenci pokazali, że rozwiązania od lat stosowane na południu Europy z powodzeniem przeniesione są na polski grunt. Zmienia się klimat, a to sprawia, że rośliny należy wspomagać w walce z wysoką temperaturą i stresem cieplnym.
Reakcja roślin na stres – jak to rozpoznać?
Podczas prezentacji Ángel Ruiz Serna i Szymon Kamiński omówili mechanizmy reakcji roślin na wysokie temperatury, intensywne promieniowanie słoneczne. Zwracali uwagę na fakt, że zjawiska te stają się coraz większym wyzwaniem również dla polskich producentów owoców jagodowych. Ángel Ruiz Serna podkreślił, że rośliny narażone na wysokie temperatury, intensywne promieniowanie słoneczne, a także inne zjawiska – suszę czy zasolenie podłoża uruchamiają szereg reakcji obronnych. Choć mają one chronić roślinę, często prowadzą do ograniczenia wzrostu, spadku fotosyntezy oraz pogorszenia jakości i wielkości plonu. Technologie eCoCulture i Bioagris zostały opracowane tak, aby wspierać rośliny na poszczególnych etapach odpowiedzi na stres.
- Jedną z pierwszych reakcji na stres jest wzrost produkcji reaktywnych form tlenu (ROS), w tym nadtlenku wodoru (H₂O₂), który może uszkadzać błony komórkowe i aparaty fotosyntetyczne. Proces ten ogranicza XStress, wspierając naturalne mechanizmy antyoksydacyjne roślin.
- Sygnał stresowy powoduje gwałtowny przepływ jonów wapnia ze ścian do wnętrza komórek, uruchamiając mechanizmy obronne, a zarazem zmniejszając integralność/sztywność komórek. Proces ten wspierają XStress oraz BioCal, które poprawiają gospodarkę wapniową i wzmacniają odpowiedź roślin na niekorzystne warunki.
- Pod wpływem stresu zwiększa się synteza etylenu – hormonu odpowiedzialnego za starzenie się tkanek, zamykanie aparatów szparkowych, uruchamianie procesów obronnych oraz ograniczenie wzrostu systemu korzeniowego. Regulację tego procesu wspierają XStress, NHDelta Ca, NHDelta K oraz BioCal, pomagając utrzymać aktywność fizjologiczną roślin.
- W odpowiedzi na stres rośliny zamykają aparaty szparkowe, aby ograniczyć utratę wody. Jednocześnie spada intensywność fotosyntezy, a transport cukrów, aminokwasów i mikroelementów zostaje zaburzony. XStress pomaga utrzymać aktywność fotosyntetyczną i ogranicza negatywne skutki tego procesu.
- Rośliny zwiększają produkcję hormonów odpowiedzialnych za reakcję na stres, takich jak kwas abscysynowy (ABA), kwas salicylowy (SA) oraz jasmoniany (JA). XStress wspiera naturalne mechanizmy regulujące ich poziom, poprawiając zdolność roślin do adaptacji roślin na stres.
- Jedną z odpowiedzi obronnych jest odkładanie kalozy prowadzące do częściowego zamykania łyka i ograniczenia transportu asymilatów. Zastosowanie XStress pomaga ograniczyć negatywny wpływ tego zjawiska na funkcjonowanie roślin.
- Przy silnym i długotrwałym stresie może dojść do uruchomienia reakcji nadwrażliwości (HR) oraz programowanej śmierci komórek (PCD), co prowadzi do uszkodzenia tkanek i spadku plonowania. W ograniczaniu tych procesów wspierają rośliny XStress oraz BioCal, pomagając zachować integralność komórek i utrzymać wysoką jakość plonu.
Szczególne znaczenie problem ten ma w uprawach prowadzonych pod osłonami, gdzie temperatura wewnątrz tuneli często przekracza poziom optymalny dla prawidłowego wzrostu roślin. Upał w tunelach oraz przegrzanie prowadzi do ograniczenia fotosyntezy, pogorszenia zawiązywania owoców, obniżenia ich jakości oraz zmniejszenia potencjału plonotwórczego. Dlatego coraz większego znaczenia nabierają rozwiązania, które przygotowują rośliny do wystąpienia stresu jeszcze przed nadejściem niekorzystnych warunków.
XStress – technologia przygotowująca rośliny na stres
Podczas wykładu Ángel Ruiz Serna zaprezentował technologię opartą na preparacie XStress.Jest to nawóz dolistny opracowany specjalnie w celu zapobiegania negatywnym skutkom stresu. XStress zawiera niezbędne mikroelementy potrzebne do poprawy zdrowia roślin — w tym odpowiednie proporcje żelaza, cynku, manganu i miedzi — w połączeniu z dodatkiem glicyny.
Mechanizm działania XStress polega na utrzymaniu wysokiej aktywności fotosyntetycznej oraz aktywacji naturalnych mechanizmów obronnych. Preparat zwiększa syntezę związków odpowiedzialnych za odporność na stres, takich jak jasmoniany, salicylany i glicyna, a także przeciwutleniaczy, w tym antocyjanów i glutationu. Jednocześnie ogranicza powstawanie reaktywnych form tlenu (ROS), które uszkadzają komórki podczas wysokich temperatur. XStress wpływa również na obniżenie poziomu etylenu – hormonu przyspieszającego dojrzewanie i starzenie się tkanek. Dzięki temu owoce dłużej zachowują jędrność, wysoką jakość oraz lepszą trwałość w obrocie i przechowywaniu.
Wyniki badań z produktami
Ángel Ruiz Serna i Szymon Kamiński omówili praktyczne doświadczenia z różnych krajów Europy i świata, gdzie stres cieplny od wielu lat stanowi jeden z głównych czynników ograniczających plonowanie i powodujących problemy z jakością owoców. Coraz częściej podobne problemy obserwowane są także w Polsce, zwłaszcza podczas letnich fal upałów.
Jedno z doświadczeń pokazało, że produkt XStress, poza ograniczeniem stresu cieplnego, ograniczył występowanie szarej pleśni na truskawce. Skuteczność była na poziomie kilkudziesięciu procent po ośmiu dniach przechowywania (procent porażonych owoców przez szarą pleśń podczas przechowywania – wykres 1).
W borówce wysokiej zastosowanie produktu XStress przyczyniło się do zmniejszenie produkcji etylenu w dojrzewających owocach. W tym wypadku można mówić o utrzymaniu większej twardości borówek po zbiorze i tym samym ich większej odporności na uszkodzenia mechaniczne w czasie transportu i sprzedaży (wykres 2).
W przypadku maliny prelegenci omówili skuteczność produktu XStress w ograniczaniu produkcji etylenu. To pozwala zachować lepsze walory jakościowe owoców, poprawia ich trwałość po zbiorze i wydłuża życie na półce sklepowej (wykres 3).
Prezentacja spotkała się z dużym zainteresowaniem uczestników, którzy mieli okazję zapoznać się z praktycznymi rozwiązaniami pozwalającymi ograniczać skutki przegrzania oraz utrzymać wysoką jakość owoców.
Jak walczyć z hiszpańskimi upałami – rekomendacje ekspertów
Najlepsze efekty uzyskuje się, stosując preparat XStress profilaktycznie, przed wystąpieniem stresu (24-48h). W okresach intensywnego promieniowania słonecznego, wysokich temperatur, zasolenia podłoża, ograniczonej dostępności wody czy po wystąpieniu uszkodzeń herbicydowych XStress wspomaga utrzymanie dobrej kondycji roślin oraz przyspiesza ich regenerację.
W uprawach jagodowych zalecana dawka wynosi 1,5–3,0 l/ha w zabiegach dolistnych, wykonywanych co 7–20 dni, w zależności od intensywności stresu i przebiegu pogody. Preparat można również stosować poprzez fertygację w dawce 1,5–3,0 l/ha. Zabiegi najlepiej wykonywać w godzinach porannych lub wieczornych, gdy aparaty szparkowe są otwarte. To zwiększa efektywność pobierania składników przez roślinę.
XStress można mieszać z większością środków ochrony roślin i nawozów dolistnych, jednak przed wykonaniem nowej mieszaniny zaleca się przeprowadzenie próby kompatybilności. Dzięki szerokiemu spektrum działania preparat stanowi cenne uzupełnienie nowoczesnych technologii produkcji, szczególnie w uprawach prowadzonych pod osłonami, gdzie ryzyko przegrzania roślin i poparzeń owoców jest największe.
