W intensywnej uprawie pomidora pod osłonami trudno wskazać jeden zabieg, który przesądza o powodzeniu całego sezonu. Potencjał plonotwórczy budowany jest stopniowo – najpierw poprzez rozwój systemu korzeniowego, później przez utrzymanie aktywnej ryzosfery i właściwe odżywienie, a w okresie kwitnienia i owocowania także poprzez ograniczanie skutków stresu wysokiej temperatury. Dlatego program powinien być zaplanowany jako całość, a poszczególne rozwiązania powinny odpowiadać na potrzeby roślin w konkretnych fazach rozwoju.
Takie podejście Bioagris sprawdzał w sezonie 2026 w ramach badań wdrożeniowych prowadzonych w gospodarstwie Michała w Kostrzyniu. W tunelowej uprawie pomidora realizowany był kompleksowy program obejmujący okres od produkcji rozsady aż po zbiory. Łączył on mikrobiologię, fertygację, nawożenie dolistne oraz rozwiązania wspierające rośliny w warunkach stresowych.
Celem wdrożenia było przede wszystkim sprawdzenie, jak poszczególne elementy technologii mogą ze sobą współpracować w warunkach rzeczywistej produkcji.
Dobry start zaczyna się w rozsadzie – MycoTech BIO
Pierwszym etapem programu była mikoryzacja roślin już podczas produkcji rozsady. To ważny moment, ponieważ właśnie wtedy rozpoczyna się budowanie systemu korzeniowego, który po posadzeniu będzie odpowiadał za zaopatrzenie rośliny w wodę i składniki pokarmowe.
Do programu włączono MycoTech BIO, zawierający grzyby mikoryzowe oraz pożyteczne bakterie ryzosferowe. Pomidor należy do roślin dobrze reagujących na mikoryzację. Strzępki grzybni związanej z korzeniami zwiększają zasięg strefy, z której roślina może korzystać, co sprzyja efektywniejszemu wykorzystaniu wody i składników pokarmowych, szczególnie fosforu.
Zastosowanie MycoTech BIO na etapie rozsady nie było jednak jedynym zabiegiem. Około tygodnia po posadzeniu pomidorów na miejsce stałe preparat podano ponownie przez fertygację.
Dlaczego? Przesadzenie jest dla młodej rośliny momentem dużej zmiany. Korzenie muszą szybko rozpocząć wzrost w nowym środowisku, a roślina przechodzi z etapu rozsady do intensywnego budowania części nadziemnej. Ponowne zastosowanie mikroorganizmów miało wspierać rozwój mikoryzy już w docelowej strefie korzeniowej.
W praktyce nie chodzi więc wyłącznie o „większy korzeń”. Celem jest stworzenie sprawniej funkcjonującego układu korzeń–ryzosfera, który będzie pracował przez kolejne tygodnie produkcji.
Mykoryza to początek. Następnie budujemy biologicznie aktywną ryzosferę
TrichoTech BIO zawiera Trichoderma harzianum oraz bakterie z rodzaju Bacillus. Wprowadzanie pożytecznych mikroorganizmów do strefy korzeniowej ma służyć przede wszystkim budowaniu korzystnej mikrobiologii ryzosfery oraz zwiększaniu biologicznej konkurencji wobec mikroorganizmów niepożądanych.
Jest to szczególnie istotne w intensywnej produkcji tunelowej. Przez wiele miesięcy to właśnie kondycja korzeni decyduje o zdolności roślin do pobierania wody i składników pokarmowych oraz utrzymania wysokiej aktywności części nadziemnej.
TrichoTech BIO zastosowano razem z BalansTech BIO. Zadaniem tego produktu jest stworzenie korzystniejszych warunków do rozwoju i aktywności pożytecznych mikroorganizmów.
W programie zastosowano więc określoną kolejność:
MycoTech BIO → TrichoTech BIO + BalansTech BIO.
Nie są to przypadkowo zestawione produkty. Najpierw rozpoczynamy budowanie mikoryzy, a następnie rozwijamy i wspieramy korzystne środowisko mikrobiologiczne wokół korzeni.
Warto jednocześnie podkreślić, że mikrobiologia nie zastępuje nawożenia ani ochrony roślin. Jest kolejnym elementem technologii, którego zadaniem jest poprawa funkcjonowania strefy korzeniowej.
Od początku kwitnienia zmieniają się potrzeby roślin – czas na NH Delta
Wejście pomidora w okres kwitnienia oznacza wyraźną zmianę priorytetów. Roślina nadal intensywnie rośnie, ale równocześnie musi utrzymać kwiaty, zawiązać owoce i rozpocząć ich wypełnianie. W tym momencie do programu fertygacyjnego wprowadzono NH Delta Ca oraz NH Delta K.
Technologia NHDelta jest ukierunkowana na zwiększenie efektywności wykorzystania azotu przez roślinę. W programie zastosowano dwa warianty produktu, dzięki czemu wraz z azotem możliwe było dostarczanie odpowiednio wapnia lub potasu.
Ma to znaczenie w kolejnych etapach produkcji. Wapń jest istotny dla prawidłowego rozwoju tkanek i jakości owoców, natomiast wraz z rozpoczęciem intensywnego owocowania rośnie znaczenie potasu.
W badanym programie NH Delta Ca i NH Delta K podawano przez fertygację od okresu kwitnienia, a zabiegi powtarzano mniej więcej co dwa tygodnie aż do końca sezonu.
Istotą tego rozwiązania nie było więc wykonanie pojedynczej aplikacji, lecz utrzymanie programu odżywiania w czasie, gdy na jednej roślinie jednocześnie mogą znajdować się kwiaty, zawiązki oraz dorastające i dojrzewające owoce.
Upał podczas kwitnienia – dlaczego jest tak niebezpieczny?
Jednym z najtrudniejszych momentów w tunelowej produkcji pomidora są okresy bardzo wysokiej temperatury przypadające na kwitnienie i zawiązywanie owoców.
Stres cieplny wpływa na wiele procesów fizjologicznych. Roślina ogranicza transpirację poprzez zamykanie aparatów szparkowych, a wraz ze zmniejszeniem przepływu wody pogarsza się również transport wapnia do intensywnie rosnących organów.
To właśnie dlatego może wystąpić sytuacja, w której wapń znajduje się w pożywce i strefie korzeniowej, a mimo to jego zaopatrzenie w owocach jest niewystarczające. Jedną z konsekwencji zaburzeń gospodarki wapniem może być sucha zgnilizna wierzchołkowa owoców.
W tym okresie w programie Bioagris wykorzystano dwa rozwiązania: XStress i BioCal.
XStress – wsparcie roślin w okresie stresu
XStress został włączony do technologii w czasie wysokiej temperatury, szczególnie w newralgicznym okresie kwitnienia i zawiązywania owoców.
Jego działanie związane jest m.in. z procesami fizjologicznymi dotyczącymi etylenu i poliamin. W warunkach silnego stresu nadmierna produkcja etylenu może przyspieszać procesy starzenia oraz niekorzystnie wpływać na utrzymanie organów generatywnych. Zastosowanie XStress ma wspierać roślinę w przechodzeniu przez takie okresy i ograniczać negatywne skutki stresu.
W pomidorze jest to szczególnie istotne właśnie wtedy, gdy wysoka temperatura nakłada się na kwitnienie. Każdy utracony kwiat lub zawiązek oznacza bowiem utratę części potencjalnego plonu.
BioCal – kiedy problemem staje się transport wapnia
Drugim elementem programu zastosowanym w okresie wysokich temperatur był BioCal.
W przypadku wapnia samo dostarczenie składnika do strefy korzeniowej nie zawsze oznacza jego odpowiednie zaopatrzenie w owocach. Wapń jest transportowany przede wszystkim wraz ze strumieniem transpiracyjnym, dlatego warunki ograniczające przepływ wody w roślinie mogą utrudniać jego przemieszczanie.
BioCal wykorzystuje technologię pompy auksynowo-wapniowej, której zadaniem jest wspieranie transportu i dystrybucji wapnia w roślinie. Preparat dostarcza również wapń dolistnie.
W praktyce rozwiązanie to włączono do strategii ograniczania ryzyka występowania suchej zgnilizny wierzchołkowej oraz utrzymania prawidłowego zaopatrzenia intensywnie rosnących tkanek w wapń.
To szczególnie ważna zasada w produkcji pomidora: w okresie upałów warto patrzeć nie tylko na to, ile wapnia dostarczamy, ale również na to, czy warunki fizjologiczne pozwalają roślinie skutecznie przetransportować go do owoców.
Nurspray HC – ze stresem najlepiej pracować, zanim się pojawi
XStress i BioCal były odpowiedzią na konkretne warunki pojawiające się podczas sezonu. Program zawierał jednak również element profilaktyczny. Nurspray HC stosowano raz w miesiącu, przed spodziewanymi okresami wysokiej temperatury.
To ważne rozróżnienie. Nurspray HC nie był traktowany jako produkt interwencyjny aplikowany dopiero na rośliny silnie dotknięte upałem. Jego zadaniem było wcześniejsze przygotowanie roślin na stres abiotyczny, w tym wysoką temperaturę i intensywne promieniowanie.
W intensywnej uprawie pod osłonami takie podejście ma szczególne uzasadnienie. Prognoza pogody pozwala dziś z wyprzedzeniem ocenić ryzyko fali upałów. Można więc zaplanować zabieg jeszcze przed nadejściem warunków krytycznych, zamiast reagować dopiero wtedy, gdy roślina wyraźnie ograniczyła swoją aktywność.
Pięć elementów jednego programu
Doświadczenie prowadzone w Kostrzyniu pokazuje przede wszystkim logikę budowania programu. Poszczególne produkty nie były stosowane jako niezależne od siebie zabiegi. Każdy z nich miał określone miejsce wynikające z fazy rozwoju pomidora i aktualnego zagrożenia:
1. Produkcja rozsady i ukorzenianie
MycoTech BIO – rozpoczęcie mikoryzacji i budowania sprawnie funkcjonującej strefy korzeniowej.
2. Po posadzeniu na miejsce stałe
MycoTech BIO, a następnie TrichoTech BIO + BalansTech BIO – rozwój korzystnej mikrobiologii ryzosfery i wsparcie korzeni.
3. Kwitnienie i owocowanie
NHDelta Ca + NHDelta K – prowadzenie odżywiania przez fertygację zgodnie ze zmieniającymi się potrzebami roślin.
4. Okres wysokich temperatur
XStress + BioCal – wsparcie roślin w warunkach stresu oraz gospodarki wapniem w okresie kwitnienia i wzrostu owoców.
5. Profilaktyka stresu
Nurspray HC – aplikacja przed spodziewanymi okresami wysokiej temperatury.
Nie pojedynczy produkt, lecz technologia prowadzona przez cały sezon
Najważniejszy wniosek z badań wdrożeniowych jest prosty: intensywnej produkcji pomidora nie można prowadzić, koncentrując się wyłącznie na jednym problemie czy jednym etapie rozwoju rośliny.
Jeżeli system korzeniowy od początku nie funkcjonuje prawidłowo, późniejsze intensywne nawożenie nie wykorzysta w pełni swojego potencjału. Jeżeli w okresie kwitnienia roślina znajdzie się pod silnym stresem termicznym, może stracić część potencjału plonotwórczego. Z kolei podczas szybkiego wzrostu owoców trzeba zwrócić uwagę nie tylko na podaż wapnia i potasu, ale również na możliwość ich efektywnego wykorzystania przez roślinę. Dlatego program Bioagris w Kostrzyniu rozpoczął się już na etapie rozsady i był kontynuowany aż do zbiorów.
Badania wdrożeniowe prowadzone w gospodarstwach produkcyjnych mają przy tym dodatkową wartość. Pozwalają sprawdzić nie tylko działanie pojedynczych produktów, ale przede wszystkim ich miejsce w całej technologii i możliwość łączenia kolejnych rozwiązań w warunkach rzeczywistej produkcji. To właśnie tam najlepiej widać, czy program odpowiada na realne potrzeby pomidora – od pierwszych korzeni, przez kwitnienie, aż po ostatnie zbiory.
Chcesz dopasować poszczególne elementy programu Bioagris do technologii prowadzonej w swoim gospodarstwie? Skontaktuj się z doradcami Bioagris.
