Papryka jest w Polsce uprawiana w dwóch systemach: w polu i pod osłonami – w niskich lub wysokich tunelach foliowych. Wysokie plonowanie zależy od zdrowotności roślin. Warunki wzrostu decydują o wrażliwości papryki na choroby, choć nie bez znaczenia jest także jakość wyjściowa rozsady papryki. Profilaktyka od początku sezonu uprawy i dbanie o wykonanie na czas zabiegów interwencyjnych chroni producenta przez stratami. Odpowiednie przygotowanie stanowiska pod paprykę, codzienny monitoring i szybka reakcja na pierwsze objawy chorobowe (często pojawiające się jako hot-spoty) to klucz do wysokich plonów i opłacalnej produkcji.
Higiena uprawy to dobry początek
Do produkcji papryki warto podejść „z głową” od samego początku. A tak naprawdę od końca poprzedniego sezonu. Po zakończonych zbiorach i usunięciu resztek roślin, warto rozważyć wykonanie analizy gleby pod kątem patogenów powodujących choroby roślin. Wyniki takich badań dadzą odpowiedź na pytanie, z jakimi patogenami przychodzi producentowi się mierzyć i jakie metody ochrony przyniosą najlepsze efekty.
W papryce zabiegiem wykonywanym na coraz większą skalę jest odkażanie gleby, zwane także dezynfekcją lub fumigacją. Fumigacja to często jedyna możliwość ograniczenia występujących w glebie agrofagów, które mogą negatywnie wpływać na plony i zdrowie roślin. To sposób na zwalczenie chorób oraz szkodników glebowych i dezaktywację nasion chwastów.
Metoda ta polega na stosowaniu substancji chemicznych zwanych fumigantami. W Polsce są to najczęściej Basamid i Nemasol. Odkażanie gleby skutecznie redukuje patogeny, ale niestety jednocześnie niszczy pożyteczne mikroorganizmy glebowe. To może prowadzić do pogorszenia żyzności biologicznej podłoża. Po odkażeniu gleby wskazane jest odbudowanie mikrobiomu poprzez celowe wprowadzanie korzystnych mikroorganizmów, co przyspiesza regenerację gleby i sprzyja zdrowemu wzrostowi roślin.
Jakie mikroorganizmy poprawiają jakość gleby?
Największe znaczenie w poprawie żyzności gleby i wzrostu roślin mają przede wszystkim bakterie ryzosferowe (głównie z rodzaju Bacillus) i grzyby mikoryzowe (głównie z rodzaju Trichoderma). Mikroorganizmy te działają komplementarnie – tworzą silny, biologiczny system wspierający roślinę.
Z bakterii największe znaczenie w odbudowie mikrobiomu glebowego mają te z rodzaju Bacillus. Wprowadzone do gleby po zabiegu odkażania pełnią kilka ważnych funkcji. Bakterie produkują enzymy i substancje stymulujące wzrost roślin oraz poprawiające rozwój systemu korzeniowego. Jednocześnie konkurują z patogenami glebowymi o przestrzeń i tym samym ograniczają ich szkodliwość. Dodatkowo wprowadzone do gleby rozpuszczają fosfor i mikroelementy, zwiększają ich dostępność dla roślin.
W glebie grzyby mikoryzowe z rodzaju Trichoderma kolonizują strefę korzeniową i rozkładają materię organiczną. Dodatkowo wydzielają substancje hamujące rozwój patogenów i stymulują odporność roślin. Dzięki szybkiemu zasiedleniu ryzosfery tworzą naturalną barierę biologiczną, ograniczając dostęp patogenów do korzeni. Wspierają także rozwój systemu korzeniowego poprzez produkcję metabolitów stymulujących wzrost, co przekłada się na lepsze pobieranie wody i składników pokarmowych. W efekcie rośliny są silniejsze, bardziej odporne na stres i lepiej radzą sobie w warunkach presji chorób odglebowych.
Choroby grzybowe – największe zagrożenie dla plonu
Szara pleśń (sprawca: Botrytis cinerea) to dość powszechne zagrożenie upraw papryki w tunelu. W wyniku infekcji powstają na organach rośliny brunatne nekrotyczne plamy, następnie pojawia się puszysty, pylący nalot w kolorze bezowym (zarodniki grzyba). Najbardziej narażone na zasiedlenie przez grzyb są rośliny uprawiane w tunelach ze słaba cyrkulacją, gdzie panuje wysoka wilgotność. Owoce zainfekowanych roślin gniją i opadają.
Zgnilizna twardzikowa – uwaga na objawy w maju i w czerwcu
Sprawca choroby – grzyb Sclerotinia sclerotiorum – poraża nadziemne części rośliny – łodygi, pędy i owoce. Jest szczególnie niebezpieczny w warunkach wysokiej wilgotności oraz w okresach wahań temperatury.Początkowo na tkance pojawiają się wodniste plamy, które pokrywają się puszystym białym nalotem. Niezwalczany patogen powoduje straty w okresie dojrzewania owoców, które tracą wartość handlową.
Fuzarioza zgorzelowa lub naczyniowa
Rozwojowi Fusarium spp., sprawcy choroby, sprzyja wysoka temperatura gleby, przy nadmiernej wilgotność i powietrza choroba postępuje bardzo szybko. Pierwsze symptomy to więdniecie dolnych liści oraz zahamowany wzrost roślin. Rośliny zaczynają zamierać najczęściej dopiero po rozpoczęciu zbiorów. Charakterystycznym objawem porażenia przez F.o. f.sp. radicis-lycopersici są suche, ciemnobrązowe, nekrotyczne wżery okalające szyjkę korzeniową przy powierzchni gleby, silne zbrunatnienie wewnętrznych tkanek piętki korzeniowej oraz przebarwienie wiązek przewodzących w łodydze do wysokości około 20 cm. Grzyb Fusarium solani wywołuje na papryce zgniliznę korzeni i podstawy łodygi.
Ochrona przed chorobami – jeden produkt, kilka zastosowań
W ochronie przed szarą pleśnią, fuzariozą i zgnilizną twardzikową można wykorzystać produkt Polyversum WP zawierający grzyb Pythium oligandrum. Jak działa Pythium oligandrum na patogeny?
Pythium oligandrum aktywnie atakuje grzyby chorobotwórcze – przerasta ich strzępki, rozkłada ich ściany komórkowe i prowadzi do ich obumarcia. Grzyb szybko kolonizuje powierzchnię roślin i strefę korzeniową, ograniczając dostęp patogenów do miejsca infekcji i źródeł pokarmu. Dodatkowo wydziela enzymy (np. chitynazy, glukanazy), które rozkładają struktury patogenów oraz związki ograniczające ich rozwój.
Ważne działanie Polyversum WP to indukcja odporności roślin. Grzyb zawarty w produkciestymuluje naturalne mechanizmy obronne roślin, dzięki czemu roślina szybciej reaguje na infekcję i jest mniej podatna na choroby. Ponadto poprawia rozwój systemu korzeniowego i kondycję roślin, co pośrednio zwiększa ich odporność na choroby.
Sucha zgnilizna wierzchołkowa – problem fizjologiczny, nie choroba
Sucha zgnilizna wierzchołkowa to nie choroba, tylko zaburzenie fizjologiczne. Jest często mylona z infekcją grzybową lub bakteryjną. Wynika z niedoboru wapnia w owocu – nawet jeśli wapń jest obecny w glebie – i nieregularnego nawadniania. Na końcach owoców tworzą się ciemne, suche plamy, które obniżają jakość handlową owoców papryki.
Zapobieganie suchej zgniliźnie wierzchołkowej to przede wszystkim zdanie o warunki uprawy – utrzymanie równomiernej wilgotności podłoża, ograniczenie nawożenia azotowego (unikanie nadmiernego nawożenia tym pierwiastkiem) oraz systematyczne stosowanie nawozu wapniowego w formie dolistnej.
Dobrym rozwiązaniem w zapobieganiu suchej zgniliźnie wierzchołkowej jest stosowanie produktu BioCal, który uzupełnia wapń w tkankach roślin – buduje ściany komórkowe (pektyny) oraz wzmacnia strukturę owoców, czyli zapobiega rozpadowi tkanek w części wierzchołkowej. Wapń jest słabo przemieszczany w roślinie a stosowanie BioCal poprawia jego transport – wspiera jego dystrybucję do zawiązków i młodych owoców, co jest kluczowe w okresie intensywnego wzrostu. Dodatkowo poprawia jakość owoców – zwiększa ich jędrność i twardość, poprawia shelf-life. Regularne stosowanie BioCal w kluczowych fazach (kwitnienie – wzrost owoców) znacząco ogranicza ryzyko pojawienia się suchej zgnilizny wierzchołkowej i poprawia jakość plonu papryki.
