Kategoria: Hobby

Szara pleśń to jedna z najczęściej spotykanych chorób roślin wywoływana przez grzyb Botrytis cinerea. Patogen ten rozwija się na wielu gatunkach roślin – od warzyw, przez owoce jagodowe, po rośliny ozdobne i uprawy pod osłonami, co sprawia, że jest poważnym wyzwaniem zarówno w uprawach amatorskich, jak i profesjonalnych.

Grzyb ten może występować w otwartym polu, tunelach foliowych i szklarniach, a także w przechowalniach, gdzie powoduje straty jakościowe i ilościowe w plonach.

Mechanizm rozwoju patogenu i cykl życia choroby

Rozwój Botrytis cinerea jest ściśle związany z warunkami atmosferycznymi. Najbardziej sprzyja mu:

• wysoka wilgotność powietrza (powyżej 90 %),
• umiarkowane temperatury (15–25 °C),
• obecność wody na powierzchni tkanek roślinnych (np. po opadach lub podlewaniu).

Zarodniki grzyba (zarodniki konidialne) są bardzo odporne i mogą przetrwać w martwych częściach roślin, resztkach roślinnych lub w glebie. Wiosną i wczesnym latem, przy sprzyjającej pogodzie, kiełkują i infekują żywe tkanki roślin, szczególnie przez uszkodzenia mechaniczne, miejsca pąków czy rany.

Objawy szarej pleśni – kiedy choroba daje o sobie znać?

Pierwsze symptomy szarej pleśni często są subtelne i łatwe do przeoczenia. Zaczynają się od:

• chlorotycznych lub wodnistych plam na liściach, pędach, kwiatach i owocach,
• brązowienia lub brunatnienia porażonych miejsc.

Z czasem te plamy powiększają się i na ich powierzchni pojawia się charakterystyczny szary, pylisty nalot – to zarodniki grzyba, które przy dotknięciu zaczynają pylić, co jest wyraźnym objawem choroby.

Na zaawansowanych etapach choroby pędy i liście mogą zasychać albo całkowicie obumierać, kwiaty brunatnieć i odpadać, a owoce – mięknąć, gnić i stawać się niejadalne.

Rośliny szczególnie narażone i fazy infekcji

Szara pleśń jest chorobą polifagiczną – atakuje wiele gatunków. Do szczególnie podatnych należą:

• truskawki i maliny – owoce stają się miękkie i pokrywają nalotem, szczególnie w okresie owocowania,
• pomidory i ogórki – choroba rozwija się na pędach, kwiatach i owocach, zwłaszcza w wysokiej wilgotności,
• papryka, sałata, fasola – naloty na liściach i pędach prowadzą do zamierania roślin,
• rośliny ozdobne – np. róże, begonie, dalie – uszkodzenia na kwiatach i liściach obniżają walory estetyczne.

Choroba może ujawnić się praktycznie w każdej fazie rozwoju roślin, ale najbardziej agresywnie atakuje w okresie kwitnienia i owocowania.

Dlaczego choroba się rozprzestrzenia i jakie są czynniki ryzyka?

Szara pleśń rozprzestrzenia się przede wszystkim poprzez:

• wiatr i krople wody, które przenoszą zarodniki,
• bezpośredni kontakt zdrowej rośliny z chorą,
• zanieczyszczone narzędzia, gleby i resztki roślin.

Do czynników sprzyjających rozwojowi choroby należą także:

• nadmiar azotu w glebie, który osłabia naturalną odporność roślin,
• zbyt duże zagęszczenie roślin, które zmniejsza przepływ powietrza i zwiększa wilgotność,
• uszkodzenia mechaniczne liści, pędów i owoców,
• niewłaściwe podlewanie, mokre liście i glebę.

Zapobieganie – najważniejszy element ochrony

Ponieważ choroba może rozwijać się bardzo szybko, najważniejsze są działania profilaktyczne:

1. Unikanie nadmiernego zagęszczenia roślin i zapewnienie odpowiedniej wentylacji, szczególnie w tunelach foliowych i szklarniach,
2. Usuwanie resztek roślinnych i martwych części, które są miejscem zimowania grzyba,
3. Wietrzenie upraw pod osłonami i ograniczenie wilgotności powietrza,
4. Odpowiednie podlewanie – tak, aby nie moczyć liści i nadziemnych części roślin,
5. Unikanie nadmiernego nawożenia azotem i zrównoważone nawożenie NPK,
6. Regularna obserwacja roślin w celu wychwycenia pierwszych objawów.

Dobre praktyki agrotechniczne znacznie ograniczają ryzyko rozwoju choroby i zmniejszają konieczność stosowania środków ochrony roślin.

Zwalczanie szarej pleśni – metody i środki

W przypadku pojawienia się pierwszych objawów konieczne jest szybkie działanie. Stosuje się:

✦ Preparaty naturalne

Biopreparaty oparte na mikroorganizmach antagonistycznych wobec Botrytis cinerea mogą hamować rozwój grzyba bez negatywnego wpływu na środowisko ani zdrowie konsumentów.

✦ Fungicydy (chemiczne środki ochrony roślin)

Środki chemiczne zawierające skuteczne substancje aktywne są powszechnie stosowane w ochronie upraw, szczególnie w produkcji towarowej. Ważne jest rotowanie ich grup chemicznych, aby zapobiec uodpornieniu patogenu.

✦ Zabiegi agrotechniczne

Usuwanie porażonych części roślin, ciągłe monitorowanie wilgotności powietrza, a także ograniczenie mokrych warunków wokół roślin znacznie zwiększają skuteczność ochrony.

✦ Biopreparat Polyversum WP – naturalna tarcza przeciw szarej pleśni

Poza standardowymi działaniami profilaktycznymi i agrotechnicznymi warto rozważyć sięgnięcie po innowacyjne rozwiązanie, które podnosi skuteczność ochrony roślin bez potrzeby zwiększania ilości środków chemicznych w uprawie – Polyversum WP. To biologiczny środek ochrony roślin oparty na żywym mikroorganizmie Pythium oligandrum, który działa jak naturalny antagonistyczny partner wobec grzybów chorobotwórczych, w tym tych wywołujących szarą pleśń.

💪 Jak działa Polyversum WP i jakie korzyści daje w uprawach:

• Wzmacnia naturalną odporność roślin – mikroorganizm zawarty w preparacie stymuluje mechanizmy obronne roślin oraz wspiera ich wzrost, co pomaga ograniczać rozwój patogenów jeszcze zanim pojawią się pierwsze symptomy.
• Zwalcza i ogranicza rozprzestrzenianie się chorób grzybowych, zwłaszcza Botrytis cinerea, bez pozostawiania chemicznych pozostałości w plonach.
• Działa zarówno w strefie korzeniowej, jak i na częściach nadziemnych roślin, co oznacza kompleksową ochronę od gleby aż po liście i owoce.
• Bezpieczeństwo stosowania – Polyversum WP jest dopuszczony do upraw ekologicznych, nie wymaga okresu karencji przed zbiorem, a jego stosowanie nie zagraża ludziom, zwierzętom ani owadom zapylającym.
• Wsparcie w walce z szarą pleśnią w uprawach truskawek, pomidorów, papryki i warzyw pod osłonami – dzięki temu mniej podatne są zarówno liście, jak i owoce na zamieranie i szary nalot pleśni.

Dzięki temu Polyversum WP nie tylko zwalcza grzyba, ale także podnosi ogólną zdrowotność roślin, co przekłada się na większą odporność na stresy środowiskowe i potencjalne infekcje w kolejnych fazach rozwoju.

Podsumowanie – kluczowe działania

Szara pleśń to choroba, której rozwojowi sprzyja wysoka wilgotność, uszkodzenia tkanek i błędy w uprawie. Rozpoznawanie pierwszych objawów, takich jak szary nalot i brunatne plamy, jest kluczowe dla szybkiej reakcji.

• Zwalczanie chemiczne: W przypadku silnej presji choroby, fungicydy stosowane w odpowiednim momencie mogą powstrzymać jej rozprzestrzenianie się i ochronić zdrowe rośliny.
• Profilaktyka: Zapobieganie poprzez dobre praktyki uprawowe, prawidłowe nawożenie oraz regularne usuwanie resztek roślinnych może znacząco ograniczyć straty plonów.
• Wsparcie biologiczne: Jako skuteczną i ekologiczną alternatywę dla tradycyjnej chemii warto zastosować Polyversum. To preparat biologiczny, który nie tylko zwalcza patogeny, ale też stymuluje odporność roślin, będąc bezpiecznym dla środowiska i pszczół.

Literatura:

Pieniążek S.A., Sadownictwo, PWRiL, 1981r.
Masny A., Żurawica E., Uprawa truskawek z uwzględnieniem integrowanej ochrony, Plantpress, 2013
Kryszyński S., Weber Z., pod red. Fitopatologia, PWRiL, 2011

Wiosenna pielęgnacja trawnika jest procesem czasochłonnym i wymagającym, jednak jeśli dobrze się do niego przyłożysz odwdzięczy Ci się spektakularnym efektem i będzie dumą twojego ogrodu.

Wraz z nastaniem wiosny twój trawnik potrzebuje intensywnej pielęgnacji, która przywróci mu estetyczny wygląd. Należy przede wszystkim przeprowadzić wertykulację, dzięki której:

• pozbędziesz się nagromadzonego mchu i filcu, czyli resztek martwej darni, która często jest przyczyną chorób grzybowych oraz utrudnia wzrost,
• zapewnisz lepszy dostęp powietrza, wody i składników pokarmowych,
• pobudzisz trawnik do wzrostu,
• zwiększysz rozkrzewienie roślin,
• zapewnisz optymalne warunki do rozwoju.

Przed wertykulacją należy nisko skosić trawnik, dzięki czemu noże wertykulatora będą mogły pracować na większej głębokości. Zabieg przeprowadza się w suchy dzień na lekko wilgotnej glebie. Gdy będzie zbyt mokro urządzenie będzie wyrywać kępy trawy i uszkadzać darń. Najlepszą porą na tę czynność jest czas kwitnienia forsycji. Trawnik zwykle wtedy już wznawia wegetację po zimie. Należy też sprawdzić prognozę pogody aby nie było w najbliższym czasie dużych ujemnych temperatur, które mogą nie być łaskawe dla świeżo zwertykulowanego trawnika. Aby uzyskać lepszy efekt powinno się zrobić dwa przejazdy. Jeden na mniejszej głębokości oraz drugi, w kierunku prostopadłym do pierwszego na większej głębokości. Wertykulację wykonuje się na trawnikach co najmniej dwuletnich. W przypadku młodszych muraw zabieg może przynieść więcej szkody niż pożytku, ponieważ nie są one jeszcze wystarczająco mocno ukorzenione.

Kolejnym zabiegiem jest aeracja, czyli napowietrzenie gleby. Zwykle wykonuje się ją przy użyciu tej samej maszyny z wałkiem wymienionym na „drucikowy” (ale również wideł, nakładek na buty z kolcami lub specjalnych wałów z rurkami), które nakłuwają powierzchnię ziemi zapewniając dopływ powietrza do korzeni. Jeśli posiadasz ciężką ziemię jest to dobry moment na piaskowanie, czyli rozsianie cienkiej warstwy piasku (np. rozsiewaczem do nawozów), który wypełni powstałe otwory rozluźniając strukturę gleby i zapewniając większy dostęp powietrza w okolicach korzeni.

Po zimie mogą pojawić się puste, wygniłe place. Wtedy wykonuje się dosiewkę, najlepiej tą samą mieszanką nasion lub specjalną do tego celu mieszanką regeneracyjną, którą po wierzchu należy posypać cienką warstwą ziemi ogrodowej lub kompostu.

Pierwsze nawożenie wiosenne wykonuje się nawozem wieloskładnikowym z dużą zawartością azotu, ponieważ jest to w tym momencie najważniejszy dla trawy składnik pokarmowy. Nawozy należy rozsiewać równomiernie, ponieważ wszelkie błędy dosyć szybko staną się widoczne (w jednym miejscy trawa może być wybujała a w innym niska i żółta z głodu). Źdźbła powinny być suche w momencie aplikacji aby nawóz się nie przykleił i ich nie poparzył). Najefektywniej jest go rozsypywać przed spodziewanym deszczem. Jeśli dysponujesz nawodnieniem to należy je uruchomić, aby nawóz się jak najszybciej rozpuścił i dotarł do korzeni.

Zwieńczeniem pielęgnacji powinno być zlikwidowanie chorób grzybowych oraz profilaktyka przeciwgrzybowa. Przed przystąpieniem do prac na trawniku najpierw trzeba mu się dobrze przyjrzeć.

1. Pleśń śniegowa – jest związana z zaleganiem pokrywy śnieżnej na murawie, która tworzy sprzyjające warunki do rozwoju grzyba (chłodno i wilgotno). Występowaniu sprzyja zbyt duże nawożenie azotem na jesieni a także pozostawienie na zimę wysokiego, nieskoszonego trawnika. Pierwszym objawem jest żółknięcie trawy i pojawienie się wodnistej wydzieliny, trawa wygląda jakby gniła. Następnie pojawia się biała siateczka grzybni. Z czasem trawa obumiera tworząc dość duże place. Aby zapobiegać występowaniu tej choroby należy uważać z jesiennym nawożeniem azotem, nisko skosić trawnik jesienią, zwłaszcza jeśli jest ona długa. Należy unikać chodzenia i jeżdżenia po trawniku przykrytym śniegiem a także podczas odśnieżania zrzucania odgarnianego śniegu na murawę.

2. Czerwona nitkowatość i różowa plamistość traw – obie te choroby często występują razem. Ich powstaniu sprzyja chłodna i wilgotna pogoda oraz niewłaściwe nawożenie (głównie azotem). Uszkodzony trawnik posiada plamy w darni, które mają lekko różowe lub czerwone zabarwienie widoczne wyraźniej przy dużej wilgotności powietrza. Plamy mają nierówne krawędzie i są różnej wielkości. Aby zapobiegać występowaniu tych chorób należy utrzymać odpowiedni do zastosowanych odmian traw poziom nawożenia azotowego w równowadze z potasowym i fosforowym, zmniejszyć zacienienie trawnika np. przez podcięcie konarów drzew, utrzymywać przepływ powietrza nad trawnikiem. Ta choroba często występuje latem.

Jeśli zauważyłeś już u siebie objawy wymienionych chorób możesz zastosować oprysk z preparatu Polyversum WP. Jest to biologiczny środek ochrony roślin, który działa zapobiegawczo i interwencyjnie jednocześnie będąc bezpiecznym dla zdrowia. Polyversum WP oprócz działania grzybobójczego działa biostymulująco na rośliny. Należy go zastosować w dawce 2g na 100 m². Aby uzyskać jak najlepsze efekty warto zastosować program składający się z 3-4 zabiegów (w zależności od warunków pogodowych). Wtedy drugi zabieg wykonuje się pod koniec czerwca, trzeci około dwa tygodnie przez zakończeniem wegetacji (nadejściem przymrozków). Przy dużej presji chorób można wykonać dodatkowy zabieg latem.

Widok jaki zastaniesz po powyższych zabiegach może być na pierwszy rzut oka nieco niepokojący, ale nie należy się tym martwić. Ciepło, woda i nawozy szybko przywrócą mu estetyczny wygląd.